Pushimi i paguar për raste familjare në Kosovë: martesë, lindje, vdekje (sa ditë)

Sipas Ligjit të Punës së Kosovës (Nr. 03/L-212, neni 39), i punësuari ka të drejtë të mungojë nga puna me kompensim të pagës pesë (5) ditë për martesën e tij, pesë (5) ditë për vdekjen e një anëtari të familjes së ngushtë dhe tri (3) ditë për lindjen e fëmijës, si dhe një ditë pune për çdo dhurim vullnetar gjaku. Babai i fëmijës ka gjithashtu, sipas nenit 50, dy (2) ditë pushim me pagesë për lindjen ose adoptimin e fëmijës dhe dy (2) javë pushim pa pagesë, që mund t'i marrë deri sa fëmija të mbushë tre vjeç.

Ky artikull vlen vetëm për Kosovën. Shqipëria ka Kodin e vet të Punës me rregulla të tjera, prandaj mos i përzieni.

Sa ditë pushim me pagesë jep Ligji i Punës për raste familjare?

Neni 39 i Ligjit të Punës ka titullin "Mungesa nga puna me pagesë". Ai ka vetëm një paragraf me pesë pika:

Rasti	Ditë me kompensim të pagës	Baza ligjore
Martesa e të punësuarit	5 ditë	Neni 39, pika 1.1
Vdekja e anëtarit të familjes së ngushtë	5 ditë	Neni 39, pika 1.2
Lindja e fëmijës	3 ditë	Neni 39, pika 1.3
Dhurimi vullnetar i gjakut	1 ditë pune për çdo rast	Neni 39, pika 1.5
Raste të tjera	sa përcaktojnë Kontrata Kolektive, Akti i Brendshëm ose Kontrata e Punës	Neni 39, pika 1.4

Ligji i quan këto "mungesa nga puna", jo pushim vjetor. Pra, nuk zbriten nga pushimi vjetor prej së paku katër javësh që jep neni 32. Për pushimin vjetor shihni Pushimi vjetor në Kosovë.

Kini parasysh një detaj: për martesë, vdekje dhe lindje ligji shkruan "ditë", ndërsa vetëm për dhurimin e gjakut shkruan "ditë pune". Nëse në firmën tuaj këto ditë numërohen si ditë pune apo kalendarike, është mirë të shkruhet qartë në aktin e brendshëm.

Kush llogaritet "familje e ngushtë" për pushimin për vdekje?

Neni 3, pika 1.16, e përkufizon familjen e ngushtë kështu: bashkëshorti/ja, fëmijët martesorë dhe jashtë martesorë, fëmijët e birësuar, vëllezërit, motrat dhe prindërit.

Kjo do të thotë se për vdekjen e një prindi, vëllai, motre, bashkëshorti ose fëmije, i punësuari ka 5 ditë me pagesë. Gjyshërit, vjehrrit dhe kushërinjtë nuk përmenden në këtë përkufizim. Punëdhënësi mund t'ua japë ditë edhe për ta, por kjo duhet të vijë nga Kontrata Kolektive, Akti i Brendshëm ose Kontrata e Punës (pika 1.4), jo nga ligji vetë.

Sa ditë pushim i takojnë babait kur lind fëmija?

Për babain ka dy dispozita:

• Neni 39, pika 1.3: tri (3) ditë me kompensim të pagës "për lindje të fëmiut". Kjo pikë vlen për të punësuarin në përgjithësi.
• Neni 50, "Të drejtat e të atit të fëmijës", paragrafi 2: babai ka të drejtë për dy (2) ditë pushim me pagesë me rastin e lindjes ose adoptimit të fëmijës, dhe për dy (2) javë pushim të papaguar pas lindjes ose adoptimit, deri sa fëmija të mbushë tre vjeç.

Për dy javët pa pagesë, babai duhet ta njoftojë punëdhënësin së paku dhjetë (10) ditë më herët.

Ligji nuk thotë qartë nëse 3 ditët e nenit 39 dhe 2 ditët e nenit 50 mblidhen apo mbulojnë njëra-tjetrën. Kjo është një pikë ku firma duhet të marrë një vendim dhe ta shkruajë në aktin e brendshëm, që të gjithë baballarët të trajtohen njësoj.

Neni 50 thotë gjithashtu se babai mund të ushtrojë të drejtat e lehonisë (neni 49) nëse nëna sëmuret, e braktis fëmijën ose vdes. Për lehoninë shihni Pushimi i lehonisë në Kosovë.

Kush e paguan pushimin për raste familjare?

Neni 39 thotë se i punësuari mungon "me kompensim të pagës". Ndryshe nga lehonia, ku ligji thotë shprehimisht se gjashtë muajt e parë i paguan punëdhënësi me 70% të pagës bazë (neni 49), këtu ligji nuk përmend asnjë fond tjetër. Në praktikë, pra, kompensimin e pagës për këto ditë e paguan punëdhënësi. Ligji nuk e përcakton shumën, ndaj mënyra e llogaritjes duhet shkruar në aktin e brendshëm ose në kontratë.

A duhet njoftuar punëdhënësi paraprakisht?

Neni 39 nuk vendos afat njoftimi dhe nuk kërkon dokument të caktuar. Afatet që ekzistojnë në ligj janë për raste të tjera:

• 15 ditë para fillimit të pushimit vjetor (neni 37);
• 10 ditë para dy javëve pa pagesë të babait (neni 50).

Për martesën zakonisht data dihet përpara, ndaj njoftimi i hershëm i ndihmon të dyja palët. Për vdekjen, natyrisht, njoftimi bëhet sapo të jetë e mundur. Shumë punëdhënës kërkojnë një dokument (certifikatë martese, lindjeje ose vdekjeje), por kjo është rregull i brendshëm i firmës, jo kërkesë e nenit 39. Nëse e kërkoni, shkruajeni në aktin e brendshëm.

Po pushimi pa pagesë për arsye familjare?

Neni 40 lejon që punëdhënësi, me kërkesë të të punësuarit, ta lejojë atë të mungojë nga puna pa kompensim të pagës. Fjala është "mund të lejojë", pra nuk është detyrim i punëdhënësit. Gjatë kësaj mungese pezullohen të drejtat dhe detyrimet e marrëdhënies së punës, përveç atyre që lidhen me kontributet e detyrueshme.

Kjo është rruga e zakonshme kur dikujt i duhen më shumë ditë sesa jep neni 39, për shembull pas një vdekjeje jashtë vendit.

Shembull praktik

Greta punon në NovaTech në Prishtinë. Ajo martohet të shtunën dhe kërkon pushim për muajin e mjaltit:

• 5 ditë me pagesë për martesë (neni 39, pika 1.1);
• 5 ditë nga pushimi vjetor, me kërkesë 15 ditë përpara;
• nëse do edhe një javë, mund të kërkojë mungesë pa pagesë sipas nenit 40, që punëdhënësi mund ta pranojë ose jo.

Për kërkesën me shkrim mund të përdorni modelin te Kërkesë për pushim vjetor.

Si t'i mbani evidencë këto ditë?

Ditët për raste familjare duhet të mbahen ndaras nga pushimi vjetor dhe pushimi mjekësor, që bilanci i pushimit vjetor të mos ulet gabimisht. Në Absenca mund të krijoni një lloj pushimi të veçantë, p.sh. "Raste familjare", për zyrën tuaj në Kosovë, me festat zyrtare të Kosovës dhe javën e punës së zyrës. Plani falas mbulon deri në 10 persona dhe 2 lloje pushimi; plani Pro jep deri në 20 lloje pushimi, ku mund t'i ndani martesën, vdekjen dhe lindjen. Absenca mban evidencën e ditëve, por nuk llogarit pagën.

Pyetje të shpeshta

Sa ditë pushim jep ligji për martesë në Kosovë? Pesë (5) ditë me kompensim të pagës, sipas nenit 39, pika 1.1, të Ligjit të Punës 03/L-212.

Sa ditë pushim me pagesë kam nëse më vdes nëna, babai, vëllai ose motra? Pesë (5) ditë me pagesë. Prindërit, vëllezërit, motrat, bashkëshorti/ja dhe fëmijët janë "familje e ngushtë" sipas nenit 3.

A më takon pushim për vdekjen e gjyshit ose vjehrrit? Ligji nuk i përfshin ata në familjen e ngushtë. Mund t'ju takojë vetëm nëse e parashikon Kontrata Kolektive, akti i brendshëm ose kontrata juaj e punës; përndryshe mund të kërkoni pushim vjetor ose mungesë pa pagesë.

Sa ditë pushim ka babai kur i lind fëmija? Neni 39 jep 3 ditë me pagesë për lindjen e fëmijës, ndërsa neni 50 i jep babait 2 ditë me pagesë dhe 2 javë pa pagesë deri sa fëmija të mbushë 3 vjeç, me njoftim 10 ditë përpara.

A zbriten ditët për martesë ose vdekje nga pushimi vjetor? Jo. Ato janë "mungesë nga puna me pagesë" sipas nenit 39, të ndara nga pushimi vjetor i nenit 32.

Rregullat mund të ndryshojnë (si në tetor 2026); kontrolloni gjithmonë tekstin zyrtar të Ligjit të Punës në Gazetën Zyrtare. Shih edhe Pushimi mjekësor në Kosovë.