Pushimi i papaguar në Kosovë: kur lejohet dhe sa zgjat sipas Ligjit të Punës

Në Kosovë, pushimi i papaguar (në ligj: "mungesa nga puna pa pagesë") jepet vetëm me kërkesën e punëtorit dhe vetëm nëse punëdhënësi pranon, sipas nenit 40 të Ligjit të Punës Nr. 03/L-212. Ligji nuk cakton as arsyen, as kohëzgjatjen maksimale: sa muaj zgjat varet nga marrëveshja mes punëtorit dhe punëdhënësit, ndërsa gjatë kësaj kohe pushojnë të drejtat dhe detyrat nga marrëdhënia e punës, përveç atyre që lidhen me kontributet e detyrueshme.

Më poshtë është çka thotë ligji fjalë për fjalë, çka ndodh me pagën dhe Trustin, dhe si ta rregulloni marrëveshjen që të mos ketë keqkuptime më vonë. Rregullat janë sipas tekstit të ligjit në Gazetën Zyrtare, gjendja deri në vitin 2026.

Çka thotë Ligji i Punës për pushimin pa pagesë?

Neni 40 i Ligjit të Punës ka vetëm dy paragrafë:

1. Në bazë të kërkesës së të punësuarit, punëdhënësi mund të lejojë që i punësuari të mungojë nga puna pa kompensim të pagës.

2. Për kohën e mungesës në punë pa kompensim të pagës nga paragrafi 1. i këtij neni, të punësuarit i pushojnë të drejtat dhe detyrat nga marrëdhënia e punës, përveç të drejtave të cilat burojnë nga pagesa e detyrueshme e kontributeve nga ana e të punësuarit.

Nga ky tekst dalin tri gjëra praktike:

• Iniciativa është e punëtorit. Pushimi pa pagesë fillon me një kërkesë të punëtorit, jo me vendim të njëanshëm të punëdhënësit.
• Punëdhënësi "mund të lejojë". Ligji nuk e detyron ta pranojë kërkesën. Pra, në rastin e përgjithshëm, pushimi i papaguar nuk është e drejtë automatike, por marrëveshje.
• Gjatë mungesës nuk ka pagë dhe as detyrë pune. Punëtori nuk punon dhe nuk paguhet; të drejtat dhe detyrat "pushojnë" për atë periudhë.

Sa muaj mund të zgjasë pushimi i papaguar?

Neni 40 nuk përmend asnjë kufi kohor, as minimal as maksimal. Prandaj kohëzgjatja është ajo që punëtori kërkon dhe punëdhënësi pranon, qoftë disa ditë, disa javë apo disa muaj. Në praktikë, shumë punëdhënës e caktojnë kufirin në aktin e brendshëm (rregulloren e punës) ose në kontratën e punës; kontrolloni aty para se ta dorëzoni kërkesën.

Ligji cakton kohëzgjatje të sakta vetëm për disa raste të veçanta të pushimit pa pagesë:

Rasti	Kohëzgjatja pa pagesë	Neni
Kërkesë e punëtorit për arsye personale	Pa kufi në ligj, sipas marrëveshjes	Neni 40
Zgjatja e pushimit të lehonisë	3 muaj të tjerë	Neni 49.5
Babai pas lindjes ose adoptimit të fëmijës	2 javë, derisa fëmija të mbushë 3 vjeç	Neni 50.2.2
Pushim mjekësor pa pagesë	Sipas nenit 40	Neni 59.2

Për pushimin e babait, ligji kërkon që punëtori ta njoftojë punëdhënësin "së paku dhjetë (10) ditë më herët". Për zgjatjen e lehonisë dhe pushimin e babait, ligji përdor shprehjen "ka të drejtë" ose "ka të drejtën", pra këtu nuk bëhet fjalë vetëm për lejim nga punëdhënësi. Më shumë për lehoninë gjeni te pushimi i lehonisë në Kosovë.

A mund të marr pushim pa pagesë për arsye personale?

Po, nëse punëdhënësi pajtohet. Neni 40 nuk kërkon që të jepet arsye e caktuar, kështu që një udhëtim, kujdesi për një anëtar të familjes, studimet, një projekt personal apo çdo arsye tjetër mund të jetë bazë për kërkesën. E rëndësishme është që kërkesa të jetë e qartë dhe që përgjigjja e punëdhënësit të jetë me shkrim.

Para se të kërkoni pushim pa pagesë, kontrolloni nëse rasti juaj mbulohet nga mungesa me pagesë. Neni 39 i jep punëtorit të drejtë të mungojë me kompensim të pagës:

• pesë (5) ditë në rast të martesës së tij;
• pesë (5) ditë në rast të vdekjes së anëtarit të ngushtë të familjes;
• tri (3) ditë për lindje të fëmijës;
• një (1) ditë pune për çdo rast të dhënies vullnetare të gjakut;
• në raste të tjera të përcaktuara me Kontratën Kolektive, Aktin e Brendshëm dhe Kontratën e Punës.

Detajet janë te pushimi i paguar për raste familjare në Kosovë. Edhe ditët e mbetura të pushimit vjetor (së paku katër javë në vit sipas nenit 32) janë zakonisht zgjidhje më e mirë se pushimi pa pagesë, sepse paguhen; shih sa ditë pushim vjetor në Kosovë.

Çka ndodh me kontributet pensionale gjatë pushimit të papaguar?

Neni 40 thotë se gjatë mungesës pa pagesë pushojnë të drejtat nga marrëdhënia e punës, "përveç të drejtave të cilat burojnë nga pagesa e detyrueshme e kontributeve". Me fjalë të tjera, të drejtat që keni fituar përmes kontributeve të paguara nuk humbin.

Kontributet pensionale në Kosovë llogariten mbi pagën. Sipas udhëzuesit të Administratës Tatimore të Kosovës për punëdhënësit, punëdhënësi paguan 5% të pagës bruto të punonjësit dhe punonjësi gjithashtu 5% të pagës së tij/saj (secili mund të kontribuojë vullnetarisht deri në 15%). Shembulli i ATK-së: për pagë bruto 400 €, kontributet janë 20 € + 20 € = 40 € në muaj.

Meqë gjatë pushimit të papaguar nuk ka pagë, nuk ka as pagë bruto mbi të cilën llogaritet ky 5% + 5%. Pasoja praktike: për muajt pa pagë, llogaria juaj në Trust nuk rritet me kontribute nga paga.

	Muaj normal pune	Muaj pushimi pa pagesë
Paga	Paguhet	Nuk paguhet
Kontributi i punëtorit (5%)	Mbahet nga paga	Nuk ka pagë mbi të cilën llogaritet
Kontributi i punëdhënësit (5%)	Paguhet nga punëdhënësi	Nuk ka pagë mbi të cilën llogaritet
Detyrat e punës	Po	Pushojnë (neni 40.2)

A ndërpritet marrëdhënia e punës?

Jo. Pushimi pa pagesë e "ngrin" marrëdhënien e punës, nuk e përfundon. Neni 12 i ligjit thotë se vazhdimi i punësimit nuk konsiderohet ndërprerje e marrëdhënies së punës, ndër të tjera "pas shfrytëzimit të pushimit vjetor, pushimit mjekësor, pushimit të lehonisë ose çfarëdo pushimi tjetër të marrë në përputhje me ligjin", si dhe "me pëlqimin e punëdhënësit". Pushimi pa pagesë i lejuar sipas nenit 40 është pikërisht pushim i marrë në përputhje me ligjin dhe me pëlqimin e punëdhënësit.

Pas përfundimit të periudhës së rënë dakord, punëtori kthehet në punë dhe të drejtat e detyrat rifillojnë.

Si duhet të duket marrëveshja për pushim pa pagesë?

Ligji nuk kërkon formë të caktuar, por një marrëveshje me shkrim ju mbron të dy palët. Ajo duhet të ketë së paku:

1. Kërkesën e punëtorit me datë, sepse sipas nenit 40 pushimi jepet "në bazë të kërkesës së të punësuarit".
2. Datën e fillimit dhe datën e kthimit në punë.
3. Konfirmimin që pushimi është pa kompensim të pagës.
4. Çka ndodh me pajisjet, qasjet dhe detyrat gjatë mungesës (kush e zëvendëson punëtorin).
5. Nënshkrimet e të dy palëve.

Për modelin e kërkesës mund të nisni nga kërkesa për pushim vjetor dhe ta ndryshoni llojin e pushimit në "mungesë nga puna pa pagesë sipas nenit 40 të Ligjit të Punës".

Si ta evidentoni pushimin pa pagesë në kompani

Ditët pa pagesë duhet të mbahen ndaras nga pushimi vjetor dhe pushimi mjekësor, që pagat e muajit të llogariten saktë dhe që saldo e pushimit vjetor të mos preket gabimisht. Në Absenca mund të krijoni një lloj pushimi "Pa pagesë" për zyrën tuaj, ta miratoni kërkesën dhe ta shihni në kalendarin e ekipit, në ditë, gjysmëditë ose orë. Plani falas mbulon deri në 10 persona dhe 2 lloje pushimi, pa kartë krediti. Absenca nuk llogarit paga; ditët pa pagesë i eksportoni në CSV për kontabilitetin.

Pyetje të shpeshta

Sa muaj pushim pa pagesë lejon ligji në Kosovë?

Ligji i Punës 03/L-212 nuk cakton numër maksimal muajsh për pushimin pa pagesë sipas nenit 40. Kohëzgjatja varet nga marrëveshja me punëdhënësin dhe nga rregullorja e brendshme, nëse ajo e kufizon.

A mund ta refuzojë punëdhënësi kërkesën për leje pa pagesë?

Po. Neni 40 thotë se punëdhënësi "mund të lejojë" mungesën, pra nuk është i detyruar ta pranojë. Përjashtim janë rastet e veçanta si zgjatja 3-mujore e lehonisë dhe 2 javët pa pagesë të babait, ku ligji flet për të drejtë të punëtorit.

A paguhet Trusti gjatë pushimit të papaguar?

Kontributet pensionale janë 5% e punëtorit dhe 5% e punëdhënësit mbi pagën bruto. Kur nuk ka pagë, nuk ka bazë për llogaritjen e tyre, kështu që për ata muaj llogaria në Trust nuk rritet nga paga.

A e humb vendin e punës gjatë pushimit pa pagesë?

Jo. Sipas nenit 12, pushimi i marrë në përputhje me ligjin dhe me pëlqimin e punëdhënësit nuk konsiderohet ndërprerje e marrëdhënies së punës. Pas datës së rënë dakord ktheheni në punë.

A mund të marr pushim mjekësor pa pagesë?

Po. Neni 59.2 thotë se i punësuari ka të drejtë në pushim mjekësor pa pagesë sipas nenit 40. Pushimi mjekësor me pagesë është deri në 20 ditë pune në vit me 100% të pagës; më shumë te pushimi mjekësor në Kosovë.

Rregullat mund të ndryshojnë; kontrolloni gjithmonë tekstin zyrtar të Ligjit të Punës Nr. 03/L-212 në Gazetën Zyrtare të Republikës së Kosovës.